W dniu 23.04.2026 r. na Wydziale Prawa i Ekonomii UKW odbyło się seminarium naukowe „Wojskowe sądy rejonowe (1946-1955) – stan badań i problemy badawcze”.

Asumptem do organizacji seminarium były dwie ważne rocznice.

W styczniu 2026 r. minęło 80 lat od powołania wojskowych sądów rejonowych. Sądy te stały się najważniejszymi sądami I dekady Polski Ludowej, orzekając przede wszystkim wobec osób cywilnych (sic!) oskarżonych o popełnienie przestępstw politycznych. Sędziowie tych sądów skazali prawie 4 tys. osób na karę śmierci, z których większość wykonano. Był to jeden z najbardziej tragicznych okresów wymiaru sprawiedliwości.

Od 25 lat z chwilą szerokiego udostępnienia akt naukowcom, wojskowe sądownictwo rejonowe podlega zainteresowaniu badawczemu. Wiele aspektów zostało już poddanych analizie, ale wciąż istnieją liczne luki badawcze, które warto precyzyjnie zdefiniować i spróbować wypełnić. Przykładowo do tej pory nikt nie podjął się przebadania działalności WSR w Bydgoszczy i opracowania jego monografii. Brak jest również artykułów na temat sędziów WSR w Bydgoszczy, czy występujących jako oskarżyciele publiczni przed tymi sądami prokuratorów Wojskowej Prokuratury Rejonowej w Bydgoszczy.

Te dwie rocznice, tj. 80 lat od powstania sądów oraz ponad 25 lat od ukazania się pierwszej monografii na temat jednego z wojskowych sądów rejonowych skłoniło historyków prawa do pogłębionej refleksji nad stanem dotychczasowych badań oraz nad potrzebą dalszych badań i wytoczeniem ich kierunku.

Udział w seminarium wzięli uznani naukowcy z innych ośrodków akademickich i badawczych, jak  również pracownicy UKW. Swoją obecnością zaszczycił seminarium wybitny historyk prawa, prekursor badań nad prawem Polski Ludowej – prof. zw. dr hab. Adam Lityński (AH, Sosnowiec). Ponadto prelekcje wygłosili: dr hab. Mariusz Mohyluk (UwB, Białystok), dr Przemysław Piątek (IPN, Katowice) oraz dr hab. Karol Siemaszko, prof. UKW, dr Marta Paszek (UKW) i mgr Agnieszka Skura (UKW).

Seminarium zainteresowało naukowców, ale także studentów. Organizatorzy mają nadzieję, że wydarzenie zainspiruje do podjęcia omawianych podczas seminarium luk badawczych.